Alle berichten van Mathijs

Verhoog de bierprijs

Benzine duur? Wacht maar tot je een terrasje pakt, dan zie je pas prijsstijgingen.

Dat hoop ik tenminste, want de horeca heeft alle redenen om de prijzen flink te verhogen. Gooi er om te beginnen maar 50% bovenop.

Niet om de verloren omzet in te halen, maar gewoon vanwege de wet van vraag en aanbod. Die vraag moet enorm zijn, want tijdens de lockdown maakten veel mensen zich druk over het verlies van ‘hun vrijheid’ om op het dorpsplein een glas bier te drinken. En het aanbod is beperkt, want ook op de terrassen geldt de anderhalve meter.

Maar worden de klanten dan niet boos? Vinden ze de horecaondernemers profiteurs? Daar is men ongetwijfeld bang voor. Een kroegbaas in Zwolle legde in de lokale krant omstandig uit dat hij de prijzen wel moest verhogen, omdat de inkoopprijs was gestegen. Hij was echt geen zakkenvuller.

Die nederigheid is misplaatst. Kropsla kost meer in de winter. De huur van vakantiehuisjes is hoger tijdens schoolvakanties. Werknemers krijgen extra betaald voor nacht- en zondagsdiensten. En het bier is duur tijdens een pandemie. Daar hoeft de horeca geen excuses voor aan te bieden.

FD

Geen slingers

De rente stijgt, dus bij de pensioenfondsen halen ze even opgelucht adem. Hogere rente betekent een hogere dekkingsgraad, want toekomstige uitkeringen tellen minder zwaar mee. Dat betekent voor veel fondsen dat de kans op korten afneemt.

Feest bij de fondsen. Maar ook bij de gepensioneerden? Ik zou de slingers nog maar niet ophangen. Want een mogelijk oorzaak van de oplopende rente is hogere inflatie. De olieprijs is gestegen, er is een groot tekort aan computerchips, zeetransport is duur en op veel markten heerst schaarste.

Tegelijkertijd spuiten overheden massaal geld in de economie, terwijl centrale banken keer op keer laten weten dat wat hen betreft de inflatie best een tijdje te hoog mag zijn.

Wie obligaties koopt wil die hogere inflatie vergoed krijgen, dus dat de rente stijgt is logisch. Maar zolang de dekkingsgraden niet boven de 110% liggen, mogen pensioenfondsen niet indexeren. De laatste stand is 95% dus daar zijn we nog lang niet. De kleine kans op echte kortingen wordt dus ingeruild voor de zekerheid van koopkrachtverlies door inflatie. Dat is geen feest.

FD

Domme lockdown

Wat doen we als het virus weer toeslaat? Gaan we het ten koste van alles elimineren met een totale lockdown en strenge opsporings- en quarantainemaatregelen? Of kiezen we weer voor een zachtere aanpak, met als doel om de uitbraak binnen de perken houden?

Dat laatste past natuurlijk veel beter bij onze liberale maatschappij. Daarom opteerde Nederland in 2020 voor een ‘intelligente lockdown’. Het virus mocht rondgaan, zolang de zorg het aankon. We zochten de gulden middenweg tussen gezondheid en economie, tussen virusbestrijding en vrijheid.

Het werd een totale mislukking. In landen die kozen voor de eliminatiestrategie, zoals Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea, was de uitbraak van korte duur, waardoor de economie minder schade leed en de vrijheden van de burgers sneller werden hersteld. Dat blijkt uit nieuw onderzoek, gepubliceerd in The Lancet. In landen die de gulden middenweg volgden, was er meer sterfte, meer economische schade en langere onvrijheid.

Het is een dure les: er is geen uitruil tussen gezondheid, economie en vrijheid. Pak elke uitbraak snel aan, schuw extreme maatregelen niet, dat is voor iedereen beter.

FD

Een faillissementsgolf is te voorkomen, mits de overheid op tijd met nieuwe steun komt

Er gaan weinig bedrijven failliet, tijdens deze coronacrisis. Niet alleen in Nederland ligt dat cijfer bijzonder laag — in de eerste drie maanden van 2021 ging het om slechts 400 faillissementen, het laagste aantal in dertig jaar tijd — ook elders in Europa worden er opvallend weinig faillissementen uitgesproken.

Maar wat niet is, kan nog komen, schrijft de European Systemic Risk Board (ESRB) deze week. Dat is een club van centrale banken en toezichthouders die de financiële stabiliteit in Europa bewaakt. Als straks de overheidssteun wegvalt omdat de economie weer opengaat, is de kans op een faillissementsgolf aanzienlijk. Op dat moment zullen de financiële buffers van veel bedrijven klein zijn. Een tijdelijk gebrek aan solvabiliteit kan dan omslaan in echte solvabiliteitsproblemen, vreest de ESRB.

Ik snap die angst wel. Neem het horecabedrijf dat na de lockdown eindelijk weer open mag. Voor die opening moet er flink worden geïnvesteerd in voorraden en wellicht in het aannemen van personeel, en daar is geld voor nodig. Als juist op dat moment de overheidssteun wegvalt en crediteuren denken: de zaak gaat weer open, ik kan weer beginnen met innen van de schulden, dan wordt het ijs onder de voeten van de horecaondernemer meteen wel erg dun.

Zakt de ene ondernemer door het ijs, dan glijden andere mogelijk mee het wak in. Een faillissement van de een, leidt tot verlies op vorderingen bij de ander. Zeker nu de overheid tijdens de crisis gul is geweest met het verlenen van belastinguitstel zal de belastingdienst bij de meeste faillissementen verreweg de grootste schuldeiser zijn. Een preferente schuldeiser bovendien, die als eerste de boedel leeg mag trekken. Voor andere crediteuren blijft er dan weinig over, waardoor die ook in de problemen komen.

Gelukkig heeft Nederland een relatief gunstige insolventiepraktijk. De ESRB citeert onderzoek van de Wereldbank waaruit blijkt dat crediteuren hier na wanbetaling gemiddeld ruim 90% van hun geld toch nog krijgen. De periode waarin dit wordt geregeld (niet per se via faillissement, het kan ook met een doorstart) is met iets meer dan een jaar ook relatief kort. Nederland zit in bovenstaande grafiek daarom in de gunstige hoek linksboven, samen met landen als België, Ierland, Denemarken, Noorwegen en Slovenië. In bijvoorbeeld Frankrijk en Zweden krijgen schuldeisers minder geld terug en duurt het allemaal langer. In veel Oost-Europese en Balkanlanden ben je als crediteur nog veel slechter af.

De Wereldbank meet dit overigens door experts in alle landen een hypothetisch geval van een insolvabel hotelbedrijf voor te leggen. Lukt het om dit hotel te redden, binnen het systeem van het land? Hoe lang duurt dat? En wat houden schuldeisers uiteindelijk over? Dat het in dit voorbeeld om een bijna failliet hotel gaat, werd overigens al ver voor de corona-uitbraak besloten. Maar het maakt de uitkomst nu natuurlijk wel extra relevant.

In Nederland maakt het denkbeeldige hotel dus goede kans op een snelle doorstart. En misschien is die kans nog wel groter dan de Wereldbank denkt, want sinds dit jaar geldt nieuwe wetgeving waarmee de rechter crediteuren makkelijker kan dwingen om mee te werken aan een doorstart. De ESRB ziet invoering van deze Wet Homologatie Onderhands Akkoord, als een voorbeeld voor andere landen.

Maar daarmee zijn we nog niet, vrees ik. Behalve gunstige insolventieregels zal Nederland ook snel werk moeten maken van nieuwe steunmaatregelen voor na corona. NOW en TVL werken dan niet meer, omdat de omzetten van bedrijven weer zullen stijgen. Er zijn nieuwe instrumenten nodig, op basis van andere criteria.

En de overheid zal moeten durven kiezen tussen krimp- en groeisectoren. Alleen bedrijven in de tweede categorie moeten de nieuwe steun ontvangen. De belastingdienst zal aan tafel moeten met de andere schuldeisers en de positie als preferente crediteur tijdelijk opgeven. Langer uitstel en zelfs afstel van de uitgestelde belastinginning zal daarbij een optie zijn. Dat ligt politiek allemaal moeilijk, want het zal zeker leiden tot willekeur en scheve gezichten.

Voorkomen van een faillissementsgolf vergt dus politieke moed. En een missionair kabinet, met daadkrachtige ministers. Een korte formatie dus. Zou dat lukken, dames en heren in Den Haag?

FD

Buy American

Fijn hoor, zo’n Amerikaanse president die het buitenland omarmt. Joe Biden zegt vriendelijke dingen over de Europese Unie, wil samen met de wereld het klimaat redden, en ziet internationale organisaties helemaal zitten. Na de barre jaren van regelrechte sabotage door Donald Trump, is dat een verademing.

Maar voordat we in Europa wegsmelten van Biden-adoratie: in de praktijk lijkt de nieuwe president verdacht veel op de oude. America First is vervangen door Buy America.

Tijdens zijn eerste speech voor het Congres wond Biden er geen doekjes om: ‘All the investments will be guided by one principle: Buy American. American tax dollars are going to be used to buy American products made in America that create American jobs. The way it should be.’

Zo hoort het te zijn, vindt de zelfverklaarde internationalist. Nu al is de Amerikaanse overheid vaak een hermetisch gesloten bolwerk voor buitenlandse bedrijven, vraag het maar aan de Nederlandse slepers en baggeraars. Onder Biden zal dat alleen maar erger worden. Hij schreeuwt er niet bij, zoals Trump. Maar ook met zachte stem is het doodgewoon protectionisme.

FD

Europese bemoeizucht

Voor zaterdag moet Nederland de plannen indienen. Wat gaan we doen met de miljoenen euro’s die in Brussel klaarliggen voor onze gezondheidszorg, digitale infrastructuur en klimaatbeleid? Als we de deadline missen krijgen we dit jaar geen geld uit het nieuwe Europese herstelfonds. Dat zou natuurlijk buitengewoon slordig zijn.

Maar dat is ons demissionaire kabinet blijkbaar, want Nederland dient voor de eerste tranche geen plannen in. Den Haag vindt de regels ervan maar lastig. Het geld moet besteed worden aan echt nieuwe projecten, dus niet aan dingen die toch al op de planning stonden. En het ontvangende land moet laten zien dat het de economie tegelijkertijd echt hervormt. Brussel let daar steng op. Vervelende bemoeizucht.

Dat die eisen en bemoeizucht er juist onder Nederlandse druk kwamen, maakt de Haagse opstelling naast slordig ook lachwekkend. Vandaag willen we geen geld, morgen piepen we weer dat de EU te duur is. Nederland is dat vervelende lid van de golfclub, dat al jaren niet meer op de baan is gezien, maar tijdens de jaarvergadering wel komt zeuren dat de contributie te hoog is. Een sneue vertoning.

FD

Onder de motorkap van de arbeidsmarkt gaat het er wild aan toe. Gelukkig maar

De besmettingen stijgen, de lockdownmoeheid ook, maar de werkloosheid blijft stug dalen. In maart nam het aantal werkzoekenden af met 14.000 personen, naar een alleszins aanvaardbare 3,5% van de beroepsbevolking. Vroeger noemden we dat krapte.

Het is vaak geschreven: de arbeidsmarkt heeft zich tijdens de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog verrassend goed staande gehouden. Dankzij de overheidssteun, natuurlijk. Maar ook door de structurele krapte. Bedrijven die vóór corona met veel moeite een vacature hadden weten op te vullen, waren niet bereid om zo snel weer afscheid te nemen van de schaarse vakkrachten. Zo ging dat kort na de kredietcrisis ook. Werkgevers dachten dat de omzetdip van korte duur was en waren bereid tijdelijk overcapaciteit toe te staan. Pas toen de kredietcrisis overging in de langdurige eurocrisis, werd er stevig in het personeelsbestand gesneden.

Van een afstandje ziet het beeld van de Nederlandse arbeidsmarkt tijdens corona er daardoor rustig uit. De werkloosheid liep in 2020 eerst wat op, en zakte daarna weer langzaam terug. De werkgelegenheid schommelde wat, maar lag in maart nog maar zo’n 50.000 personen lager dan voor corona. Vergeleken met maart 2019 is er zelfs sprake van 87.000 extra banen. Dat is vrijwel voldoende om het autonoom gestegen arbeidsaanbod te absorberen. Twee jaar geleden was 68,7% van de Nederlanders tussen 15 en 75 jaar aan het werk, nu is dat 68,6%.

Zo rustig tuft het autootje van de Nederlandse arbeidsmarkt door, dat je bijna zou vergeten dat er onder de motorkap toch van alles aan de hand is. De arbeidsmarkt is veel dynamischer dan bovenstaande cijfers aangeven en wie daar geen oog voor heeft, zou wel eens de verkeerde beleidsconclusies kunnen trekken.

Want een cijfer als ‘verandering werkloosheid in maart’, laat slechts het saldo zien van alle in- en uitstroom naar en van de arbeidsmarkt gedurende die maand. Als de werkloosheid met 14.000 daalt, betekent dat niet dat er in maart 14.000 werklozen waren die een baan vonden. In werkelijkheid vonden in die maand maar liefst 99.000 werkzoekenden nieuw werk. Tegelijkertijd echter gingen 77.000 mensen van werkend naar werkzoekend. En dan waren er ook nog werkzoekenden die de AOW-leeftijd bereikten, afgestudeerden die zich voor het eerst als werkzoekende (of werkende) meldden, mensen zonder werk die de moed opgaven en niet langer actief zochten, werkenden die zich vrijwillig of bijvoorbeeld door ziekte tijdelijk van de arbeidsmarkt terugtrokken, et cetera.

Deze stromen zijn vele malen groter dan de saldi waarop we ons normaal gesproken focussen. Het gaat om vele tientallen duizenden, en vaak zelfs honderdduizenden verplaatsingen van de ene naar de andere arbeidsmarktpositie in een enkele maand. Dit zijn telkens grote, soms levensveranderende gebeurtenissen voor deze personen. Dat is de woeste werkelijkheid die meestal uit het zicht blijft.

Daardoor komt ook de focus van het beleid vaak te veel te liggen op het verhogen of verlagen van de saldi. Hoe krijgen we de werkloosheid omlaag?, is een heel andere vraag dan: hoe zorgen we dat meer mensen een baan vinden? Of dan: hoe zorgen we dat mensen makkelijker van arbeidsmarktpositie kunnen wisselen?

Focus op de saldi leidt tot het idee dat strengere ontslagbescherming, hogere transitievergoedingen en eigen risico in de WW voor werkgevers zorgt voor lage werkloosheid. En dat subsidies voor oude industrieën, bescherming van de markt voor import, of zoiets als de ‘baangerelateerde investeringskorting’ die dit jaar inging, helpt om de werkgelegenheid op peil te houden.

Veel beter is het om beleid te richten op de stromen, in plaats van op de saldi. Hoe zorgen we dat mensen snel en zonder veel gedoe van de ene naar de andere arbeidsmarktpositie stromen? Dan gaat het om zaken zoals scholingsbudgetten, bestrijding van discriminatie, deeltijd-WW, demotie, draaglijke marginale belastingtarieven, verkleining van de armoedeval, proactief loopbaanadvies, kwalitatieve volwasseneneducatie, betaalbare avondcolleges en transitievergoedingen die je ook echt aan de transitie moeten uitgeven.

En nog zoveel meer. De experts weten het eigenlijk wel. Vraag het bijvoorbeeld aan professor Ton Wilthagen. Maar de politiek en de polder kiezen uiteindelijk vaak toch weer voor de focus op de saldi in plaats van op de stromen. Zonde, want de motor van de arbeidsmarkt moet wel blijven draaien.

(FD)

Schijnheilig

Het is maar goed dat binnenkort die nieuwe bron van onuitputtelijke schone energie beschikbaar komt. Anders was het moeilijk te begrijpen wat de klimaatbewuste, linkse stedeling bezielt.

Die is helemaal vóór de energietransitie en kiest in het stemhokje voor de groenste partij met de grootste ambities. Zo werd GroenLinks de grootste in Amsterdam. Er kwam daar een Klimaatakkoord met de belofte van ‘klimaatneutraal in 2050’. Nieuwe biomassacentrales waren daarvoor nodig en het aantal windmolens zou worden verdubbeld.

Na die mooie woorden ging men demonstreren. Tegen vieze biomassacentrales en tegen lelijke windmolens. Want de energietransitie is alleen leuk als-ie elders plaatsvindt. Je ziet dit overal in Nederland: eerst gepassioneerd vechten voor het klimaat, en dan met evenveel passie strijden tegen zonneparken, biomassa, wind op land, CO₂-opslag, en natuurlijk: kernenergie.

Gelukkig maar dus, dat die nieuwe energiebron er bijna is. De eerste Hypocrisie-centrale gaat binnenkort open. Dan winnen we gratis stroom uit de huichelarij van alle goedbedoelers. Want schijnheiligeidsenergie raakt nooit op.

FD

Te veel NOW?

Zo’n €15 miljard gaf de overheid vorig jaar uit aan de loonsubsidie NOW. Dit jaar komt daar mogelijk nog €8 miljard bij. Van dat totaal kun je zo 200 vaccinfabrieken bouwen, vier Betuwelijnen aanleggen (inclusief tegenvallers), of twee flinke kerncentrales neerzetten (exclusief opruimkosten).

Een enorm bedrag dus, maar goed besteed. Want dankzij NOW steeg de werkloosheid weinig en hielden de meeste mensen hun inkomen, zodat de economie straks een vliegende start krijgt.

Maar was het misschien iets te veel van het goede? Niet voor de ondernemers die vaak toch hun buffers zagen wegsmelten, maar voor de werknemers met een vast contract, die behalve 100% salaris ook nog vakantiegeld en een 13e maand kregen doorbetaald. Een flink deel van dat geld belandde ongebruikt op de spaarrekening. Spaartegoeden liepen sneller op dan ooit. Anderen kochten er een huis van, waardoor de huizenprijs explodeerde.

Tijdelijke loonkortingen zijn in Nederland ongebruikelijk en vaak onmogelijk. Deze pandemie leert dat het soms toch gewoon moet kunnen. Als iedereen keihard inlevert, mag de werknemer ook een veertje laten.

FD

Even opladen

Koffie terwijl je laadt. Snelle wifi. Een wc is ook fijn. Het klinkt logisch, maar automobilisten die hun elektrische auto langs de snelweg opladen, zijn daarvoor aangewezen op het in benzinedampen gehulde tankwinkeltje, vaak een flink eind verderop.

Dat betekent: een hindernisbaan trotseren met vervuilde bermen, langsrazend verkeer, potjeskokende vrachtwagenchauffeurs en soms zelfs hele hekwerken.

Waarom kun je die koffie niet bij de laadplaats zelf halen? Onze overheid verbiedt dat. Die veilde de tanklocaties ooit aan oliemaatschappijen en vreest een claim als er koffieconcurrenten bij komen. Een drogredenering. En onrechtmatig, zo blijkt telkens in rechtszaken die snellaadbedrijf Fastned aanspant. Tot aan de Raad van State kreeg het bedrijf gelijk. Maar de staat blijft weigeren en procederen. Vorige week bespeurde de rechtbank Den Haag ‘een zekere onwelwillende houding’. Het understatement van het jaar.

In 2030 moeten alle nieuw verkochte auto’s ‘emissieloos’ zijn, vindt diezelfde overheid. Want elektrisch rijden is de toekomst. Tenzij de belangen van de brandstofverkopers in het gedrang komen.

FD