Van zilver naar brons: Nederland zakt een plaats op de Lijst der lijsten

(klik voor groter)

Je kon het al twee jaar zien aankomen en dit jaar is het dan eindelijk gebeurd: Nederland is niet langer het op een na beste land ter wereld. We moeten die plaats in de nieuwe editie van onze jaarlijkse Lijst der lijsten afstaan aan Zweden. Nederland belandt op een (nog altijd nette) derde plaats. Zwitserland is ook dit jaar weer de ongenaakbare nummer één.

Het brons voor Nederland is een teleurstelling. Sinds 2016 tel ik jaarlijks vijf bekende mondiale ranglijsten bij elkaar op. Twee daarvan gaan over de concurrentiekracht van landen (de World Competiveness Ranking van IMD en de Global Competitiveness Index van het World Economic Forum (WEF). De derde meet de innovatiekracht (Global Innovation Index van Insead). Voor een wat bredere visie op de maatschappij voeg ik de Human Development Index van UNDP toe. En omdat het uiteindelijk vooral om het geluk van de mens draait, telt de ranglijst uit het World Happiness Report van de VN ook mee. Mijn rekenwijze is simpel: de plek op een ranglijst telt als een strafpunt en het land met het laagste aantal strafpunten wint. Vanaf de eerste Lijst der lijsten waren de nummer één en twee hetzelfde: Zwitserland gevolgd door Nederland. Nederland moet die tweede plaats nu afstaan. Teleurstellend.

De verschillen zijn overigens klein. Vorig jaar stond Zweden één strafpunt achter Nederland, dit jaar staat het land één punt voor. Dat komt vooral door een snelle stijging van Zweden op de concurrentieranglijst van het Zwitserse onderzoeksbureau IMD. De Scandinaviërs stegen van plaats 6 naar plaats 2. Die sprong danken zij vooral aan verbetering van de economische kracht (handel, internationale investeringen, et cetera) en van de efficiëntie van de overheid. Nederland behield op deze ranglijst de keurige vierde plaats van vorig jaar, maar Zweden kon ons zo wel passeren.

Ook op de concurrentieranglijst van het WEF behield Nederland de vierde plaats. Maar dat is niet knap, want dit jaar kwam er geen lijst uit. Het Global Competitiveness Report ging ditmaal alleen maar in op vragen over het economisch herstel na corona. De concurrentie-index staat ‘op pauze’, schrijft de organisatie. Voor de consistentie van onze Lijst der Lijsten is het te hopen dat die pauze kort is.

Er kwam wel een nieuwe innovatieranglijst uit, en daarop scoort Nederland slechter dan vorig jaar. We zakken van plaats vijf naar zes en werden ingehaald door Zuid-Korea. In 2018 stonden we nog op de tweede plaats, maar sindsdien is een gestage daling ingezet, die dus ook dit jaar nog niet is gestuit. Onderdelen waar Nederland slecht op scoort zijn onder andere: het investeringsniveau, de groei van de arbeidsproductiviteit, het aantal leerkrachten in het voortgezet onderwijs en het aantal afgestudeerde beta’s en ingenieurs. Werk aan de winkel!Naast de opmars van Zweden en de daling op het innovatielijstje, is er gelukkig ook goed nieuws te melden. Na een pauze van een jaar verscheen er een nieuwe editie van de Human Development Index, die naar zaken als levensverwachting, scholing en inkomen kijkt. Van de 189 onderzochte landen staat Nederland op de achtste plaats. In het vorige rapport was dat nog plaats tien. We haalden Singapore in en staan nu precies gelijk met Australië.

Nederland steeg ook op wat misschien wel de leukste ranglijst is van onze vijf: die van het World Happiness Report. In alle deelnemende landen wordt steekproefsgewijs aan mensen gevraagd om hun leven een cijfer van nul tot tien te geven. Daarvan neemt men een driejaars voortschrijdend gemiddelde en het land met het hoogste gemiddelde heeft de hoogste happiness. Afghanistan staat onderaan met een 2,5. De Finnen geven hun leven een 7,8 en staan op één. Nederland komt met een kleine 7,5 op plaats vijf. Dat is een plaats hoger dan in het vorige rapport. We haalden Noorwegen in.

Alles bij elkaar opgeteld leveren de vijf ranglijsten Nederland 27 strafpunten op. Zweden heeft er 26, dus die moeten we laten passeren. Maar het is wel twee strafpunten minder dan vorig jaar. Het brons van dit jaar heeft dus toch een zonnige kant: we staan achter Zweden, maar tegelijk staan we op de lijstjes gemiddeld hoger dan vorig jaar. En dat komt vooral vanwege een hogere score op menselijke ontwikkeling en geluk. Er zijn maar weinig landen zo ontwikkeld als Nederland en maar weinig volkeren zo gelukkig. Die wetenschap maakt het verdriet over het verloren zilver misschien wat dragelijker.

FD