Geert Wilders herhaalde het deze week nog maar eens een keer in de Tweede Kamer: de Nederlandse grenzen moeten dicht. Dat vindt Wilders al langer. Vorige maand startte de PVV zelfs een heuse flyeractie. In Purmerend en Almere werden briefjes met ‘Grenzen dicht’ uitgedeeld. Op de flyers staat een wapperende Nederlandse vlag, een typische Nederlandse molen in een typisch Nederland landschap en Geert Wilders leunend op een roodwitte slagboom. We zien alleen zijn bovenlijf, maar ongetwijfeld draagt hij klompen en mogelijk zelfs een Urker vissersbroek.

‘Mini-Schengen’
Maar het is niet alleen de PVV die over dichte grenzen droomt. Het Kabinet denkt na over een ‘mini-Schengen’, bestaande uit België, Luxemburg en Duitsland. Handig, want dan heeft Nederland, net als nu, geen buitengrens op het land. Laat de Belgen en Duitsers maar slagbomen bestellen en douanepersoneel opleiden, denkt het kabinet. Ook dat is typisch Nederlands.

Nee, dan is Wilders ten minste bereid om de consequenties van zijn voorstel onder ogen te zien. In een interview met het Algemeen Dagblad eind vorige maand, werd de PVV-leider gevraagd hoe hij dat praktisch voor zich ziet, dichte grenzen. Wilders antwoordde: ‘Al zijn het honderden grensovergangen, je kunt die bemannen. Met het leger, met marechaussees.’

Wilde schatting
Honderden grensovergangen, zegt Wilders. Dat is wilde schatting. Je mag toch hopen dat het voorstel om ‘de grenzen’ dicht te gooien vooraf wordt gegaan door een analyse van hoeveel van die grenzen er precies zijn. De helft van de grenzen dichtgooien heeft weinig zin. Dan pest je alleen de goedwillende, terwijl de kwaadwillende elders gewoon Nederland binnensluipt. Dichtgooien van alle grenzen brengt kosten met zich mee. Directe kosten van slagbomen en douaneambtenaren, maar ook indirecte kosten voor burgers en bedrijven, als mensen en goederen niet zomaar meer de grens kunnen oversteken.

Hoeveel grensovergangen heeft Nederland eigenlijk? Ik vroeg het aan de douane, onderdeel van het Ministerie van Financiën. Maar zij wisten het niet en stuurden mij door naar het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Daar werd ik doorgeleid naar Rijkswaterstaat, maar bij het schrijven van dit artikel had ik nog geen antwoord.

Zelf tellen
Daarom ben ik zelf maar gaan tellen. Ik gebruikte Google Maps om de grens nauwkeurig af te zoeken naar kruisende wegen en weggetjes, Google Earth als ik twijfelde of de grensovergang op de kaart er wel echt bestond, en Google Street View om te zien hoe de grensovergang er van dichtbij uitzag. Ongetwijfeld heb ik met deze methode sluippaadjes en oude smokkelroutes over het hoofd gezien. En mogelijk tel ik grensovergangen waarvan de lokale bewoners weten dat je er al lang niet meer doorheen kan. Maar ik denk toch dat mijn telling redelijk dicht bij de werkelijkheid komt.

Wie Nederland in wil, heeft de keuze uit 354 verschillende wegen en weggetjes. Elf zijn snelwegen. Er is een flink aantal grensoverschrijdende autowegen. Maar verreweg de meest liggen aan een polderweg, een dorpsweggetje of een veredeld karrenspoor.

De grens met België is in het wegenplan eigenlijk nauwelijks meer zichtbaar. Vrijwel alle wegen doorkruisen de grens alsof hij er niet ligt — wat in feite ook zo is. Alleen een witte grenspaal herinnert her en der nog aan de oude grens. De Duitse grens is nog wel duidelijk te herkennen: veel wegen stoppen aan beide kanten van de grens. Provincies aan de oostkant van Nederland hebben daarom minder grensovergangen dan die in het zuiden. Provincie Limburg spant de kroon: ik telde 145 wegen om via deze provincie ons land in te komen.

De Wildersdijk
Je kunt Nederland in via bijvoorbeeld de A4 of de A7. Maar ook via camping Natuurplezier bij Offenbeek. Of via de Koeweg bij Boertange, al is die aan de Duitse kant niet meer dan een karrenspoor. Ga anders tussen de maisvelden door, over de Retranchementstraat Zeeuw-Vlaanderen binnen. Dat is de meest westelijke grensovergang.

Neem in elk geval niet de Wildersdijk (ja, die bestaat) bij het Gelderse Rekken. Dat pad eindigt abrupt bij de grens. Een typische Nederlandse boer heeft de Wildersdijk afgesloten met een typisch Nederlands boerenhek.